Najnowszy post

Zielone światło dla budowy dalszego odcinka S11 w kierunku Kępna

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad uzyskała właśnie ważną decyzję, która otwiera drogę do budowy kolejnego odcinka S11. Chodzi o ekspresówkę w kierunku Kępna, która zupełnie zmieni charakter Antonina. Wieś nie będzie już miejscowością przy drodze krajowej, co może znacznie zmienić życie jej mieszkańców na lepsze. Czy pozycja turystyczna Antonina jest wypracowana na tyle, aby utrzymał status miejscowości idealnej do wypoczynku? 

Theodor Harych 1903-1958 - biogram

Dzięki uprzejmości Pani Danuty Jonak, świetnej regionalistki, która przeczesuje archiwa w poszukiwaniu ciekawostek ruszam z nowym projektem na blogu: będzie się nazywać "Persona grata". Będziemy opisywać znane osobistości, które urodziły się bądź zamieszkiwały teren naszej gminy. Dziś prezentujemy sylwetkę pisarza Theo Harycha związanego z Czarnymlasem.



Harych Theo [1903-12-19 Doruchów, zam. Czarnylas – 1958-02-22 Berlin]




Teodor (Theo) Harych urodził się 19 grudnia 1903 r. w Doruchowie, jako piąte dziecko rolnika Piotra i Julianny Harych. Matka pisarza Julianna Harych z d. Karwik urodziła się w Czarnym Lesie* w bardzo biednej rodzinie. Dom Karwików zbudowany z drewnianych belek i gliny pokryty strzechą znajdował się na skraju wsi przy wylocie do Odolanowa. Ojciec Theo pochodził z Nadstawek a jego matka ze względu na trudne warunki życia, liczną rodzinę, męża alkoholika często zmieniała miejsce zamieszkania. W l. 1910-1918 Theo pracował jako pasterz i sługa na Śląsku. Po 1916 r. przestał uczęszczał do Volksschule a w 1919 r. wyjechał do środkowych Niemiec, gdzie pracował w cukrowni i kopalni węgla w Mücheln. Jego dwaj starsi bracia pracowali w kopalni węgla brunatnego, najstarszy Jan pracował jako maszynista lokomotywy i dwa lata starszy Stanisław. Theo pracował jako parobek u gospodarzy, uczył się w szkole lokajów i uczęszczał do szkoły nauki jazdy, był również czeladnikiem w Saksonii. Pracował w fabryce zbrojeniowej, był dostawcą warzyw. Ze względu na różnice poglądowe tj. komunistyczne sentymenty z pracodawcą po wyborach do Reichstagu pozostał w 1924 r. bezrobotnym. Aby zatrudnić się jako kierowca u barona a potem u różnych pracodawców odbył pieszą 77 km wędrówkę do Berlina. W 1930 r. wziął ślub z Marią i miał z nią syna Horsta. Podjął naukę poprawnego pisania po otrzymaniu z wydawnictwa krytycznych uwag dot. napisanego przez niego wiersza z błędami. Po okresie bezrobocia w latach 1930-1936 Harych pracował jako ślusarz w latach 1936-1944. Dostawy przewoził własnym furgonem. Został powołany do Wehrmachtu w 1944 r., ale z powodu problemów z uszami radził sobie słabo i został przydzielony do „Kompanii Ucha” a wkrótce zwolniony z wojska.

Po 2. wojnie światowej pracował jako kamerdyner w Berlinie Wschodnim oraz pisał opowiadania do szuflady. Po podziale Berlina po wojnie na wpływy wschodnie i zachodnie, Theo mieszkał w sektorze wschodnim a jego jednoosobowa firma przewozowa została upaństwowiona. Talent pisarski Theo został doceniony w 1950 roku i umożliwił mu egzystencję jako niezależnego pisarza.

Oprócz książki dla dzieci ukazały się jego trzy powieści. W powieści „Hinter den Schwarzen Wäldern” („Za czarnymi lasami”) Theo opisał na podstawie relacji matki i rodzeństwa historię swojego biednego dzieciństwa i swojej rodziny z końca XIX wieku. Wydarzenia opisane w tej powieści rozgrywają się początkowo w Czarnymlesie, Laskach (Hetmanowie), Antoninie, Nadstawkach, Chojniku, Ostrowie i Granowcu. Theo Harych był członkiem Deutscher Schriftstellerverband i otrzymał nagrodę im . Heinricha Manna w 1954 r. W powieści „In Geiseltal” opisał Theo nędzę i bunt w środkowoniemieckich kopalniach węgla aż do powstania w 1921 r. Trzecia powieść Theo „Im Namen des Volkes” (W imię ludu) to dokument pomyłki sądowej, która dotknęła polskiego rolnika Jakubowskiego w latach dwudziestych XX wieku. Pisarz w dn. 22 lutego 1958 r. odebrał sobie życie. Jego dwaj starsi bracia: Stanisław i Józef również popełnili samobójstwo.

Literatura:

FURMANEK Jerzy. Pisarz z Doruchowa rodem. W: Gaz. Ostrow. 2004, nr 41(886) z dn. 13.10., s. 25 : fot.
FURMANEK Jerzy. Pisarz z Doruchowa rodem (cz. 2). W: Gaz. Ostrow. 2004, nr 47(897) z dn. 24.11., s. 17 : fot.
FURMANEK Jerzy. Pisarz z Doruchowa rodem (cz. 3). W: Gaz. Ostrow. 2004, nr 52(906) z dn. 29.12., s. 17 : fot.
FURMANEK Jerzy : Theo Harych (1903-1958) : Pisarz rodem z Doruchowa (cz.4). W: Gaz. Ostrow. 2005, nr 8(922) z dn. 16.02., Dod. Historyczny s. 19-20 : fot.
GRZESIEK Iwona. Korzenie i skrzydła. W: Gaz. Ostrow. 2005, nr 17(939) z dn. 27.04, s. 20-21 : fot.
HARYCH Theo. Hinter den schwarzen Wäldern. Hinter den schwarzen Wäldern (Geschichte einer Kindheit) = [Za czarnymi lasami : Opowieść o dzieciństwie]. - Berlin, Verlag Volk und Welt, 1951. - 458 s. ; 19 cm
PIETRALCZYK Kazimierz. Matka pisarza z Czarnegolasu. W: Przyg. Wieści Gminne. 2008, nr 3(52), s. 7
THEO Harych. [online]. [dostęp: 11.01.2022]. Dostępny w Internecie: https://en.wikipedia.org/wiki/Theo_Harych.

* Nazwa miejscowości Czarnylas to niegdyś Przygodzka Huba i być może dlatego pisano niegdyś Czarny Las. Potem, gdy nazwę zmieniono na niemiecki Schwarzwald (czyt. Szwarcwald) i prawdopodobnie stąd dzisiejsza nazwa Czarnylas. 





Danuta Helena Jonak - urodzona 18 sierpnia 1957 r. w Czarnymlesie z ojca rolnika Tadeusza (1919-04-02 - 1997-03-22) ur. Wojsławice pow. Chełm, woj. lubelskie i matki Bronisławy (1923-02-02 – 1983-07-23) z domu Szauer ur. Osada Hallerowo (Hallerowice = Horyńgród) (nazwa pochodzi od dowódcy, od Józefa Hallera; ziemię nadano żołnierzom, jako formy uhonorowania żołnierskiego trudu na mocy ustawy przyjętej przez Sejm Ustawodawczy w grudniu 1920 r.) pow. Równe woj. łuckie (obecnie Ukraina). Rodzeństwo ur. w Czarnymlesie: Elżbieta (1954-10-24 -) zamężna Wawszczyk, Józef (1956-07-14 -), Wanda (1960-02-10 - 2016-09-26) zamężna Wiatr, Ewa (1964-01-02 -) zamężna Wysocka; brat Zbigniew (1962-10-17 -) ur. w Ostrowie Wlkp. (ze względu na remont porodówki w Czarnymlesie w tym czasie). Ochrzczona w 1957 r. w kościele w Czarnymlesie, chrzestnymi byli: Helena Pakuła (1932-04-30 – 2016-01-12) i Mieczysław Netter (1926-09-04 – 2009-03-07).

Od września 1960 r. do czerwca 1964 r. uczęszczała do Państwowego Przedszkola w Czarnymlesie. Dnia 21 maja 1967 r. przystąpiła do Pierwszej Komunii Św. w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Czarnymlesie. Komunię udzielał ks. Stanisław [Zdzisław] Śliwiński z Czarnegolasu.

W l. 1964-1970 uczęszczała do Szkoły Podstawowej w Czarnymlesie. Ze względu na zaniedbania ojca w stosunku do rodziny i zaległości podatkowe z gospodarstwa, gospodarstwo to podupadało. Na gospodarstwo ojca z zobowiązaniami podatkowymi był kupiec, lecz przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej, Tomczak nie wyraził zgody na jego sprzedaż, ze względu na nieprzychylny stosunek ojca do miejscowej władzy. Ojciec kierował w stosunku do władzy wyrażenia „Precz z komuną zaraza ludzkości”. Około 1969 r. władza lokalna podzieliła dom ojca na 2 części i w jednej większej części domu (4 pokoje, kuchnia) zasiedliła rodzinę Stachów (ok. 5 osób), która była skonfliktowana ze swoją rodziną w Szklarce Przygodzkiej, przed przeprowadzką mieszkała na Świecy. Rodzinie ojca (8 osób) przydzielono mniejszą część domu (2 pokoje). Dnia 14 września 1970 r. rodzina ojca w czasie roku szkolnego była eksmitowana z Czarnegolasu do Hetmanowa (na skraju lasu) w odległości 4 km od szkoły, kościoła, przychodni lekarskiej, do gospodarstwa po Gąsiorku, obecnie należącego do Pana Nettra. Rodzina jednak nie zamieszkała w tym gospodarstwie, pozostała u ojca kuzyna Mieczysława Pakuły w Czarnymlesie. Do Hetmanowa przewieziony został dobytek rodziny, który pozostał tam do końca listopada 1970 r. [część mebli były pozostawione na dworze pod gołym niebem]. Po pisemnym zażaleniu ojca do władz centralnych PZPR w Warszawie na w/w wydarzenia, dano propozycję zamieszkania rodziny ojca w Ludwikowie, lecz ze względu na znaczne odległości do szkoły i kościoła ostatecznie ta propozycja nie została przez niego przyjęta. Zażalenie było umotywowane pobytem ojca w obozach koncentracyjnych w Oranienburgu, Sachsenhausen, Dachau (przeżycia obozowe nie przekładały się jednak na późniejsze pozytywne życie rodzinne; w Dachau, na tygodnie przed oswobodzeniem obozu zmarł brat ojca Bronisław (1913-02-02 – 1945-03-18). Ostatecznie przydzielono rodzinie ojca mieszkanie w Lewkowie w czterorodzinnym domu (1 pokój, kuchnia, komora), które zostało zaakceptowane przez niego ze względu na bliskość szkoły i kościoła oraz Ostrowa Wielkopolskiego.

Edukację podstawową kończyła w 1972 r. w Szkole Podstawowej w Lewkowie. W l. 1972-1975 uczęszczała do II LO w Ostrowie Wlkp. Naukę szkoły średniej ze względu na trudną sytuację materialną rodziny kończyła w 1976 r. w I LO dla Pracujących w Ostrowie Wlkp. podejmując w tym czasie prace w ogrodnictwie. W maju 1976 r. obroniła pracę maturalną z języka polskiego pt. „Stefan Żeromski, jako twórca narodowy, budziciel niepokoju moralnego, propagator szczerego patriotyzmu, postępu społecznego i rzetelnej pracy ludzkiej”.

Po zdaniu matury od grudnia 1976 do kwietnia 1982 pracowała, jako st. referent w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Kaliszu. W 1981 r. wyszła za mąż za Zbigniewa Wieczorka (1954-04-10 -) i od października tego roku po urodzeniu syna Patryka rozpoczęła studia zaoczne na kierunku Bibliotekoznawstwo i Informacja Naukowa na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Filologicznym.

Od 1 maja 1982 r. podjęła pracę, jako młodszy bibliotekarz w Filii Biblioteki Publicznej Gminy Ostrów Wlkp. w Lewkowie. W tym okresie w Bibliotece w Lewkowie przeprowadzono generalny remont a księgozbiór został przewieziony i udostępniany na 1. piętrze Muzeum Wnętrz Pałacowych w Lewkowie. Na 3 roku studiów w 1983 r. urodziła syna Łukasza.

Od lutego 1984 r. do stycznia 1994 r. za namową byłych współpracowników powróciła do Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Kaliszu na stanowisko nauczyciela-bibliotekarza, pełniąc w tym czasie kolejno funkcje: kierownika działu udostępniania, kierownika działu gromadzenia, kierownika działu opracowania i kierownika działu gromadzenia i opracowania. W uznaniu zasług i wytrwałą pracę na rzecz PBW otrzymywała nagrody dyrektora tej placówki. W dn. 1 lipca 1987 roku w Katedrze Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego obroniła pracę magisterską pod kierunkiem dr Józefa Robowskiego pt. „Działalność Zakładowego Ośrodka Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego im. Powstańców Wielkopolskich w Ostrowie Wielkopolskim”. Dnia 1 stycznia 1988 r. została nauczycielem mianowanym. W dniu 12 grudniu 1991 r. uzyskała dyplom I stopnia specjalizacji zawodowej w zakresie pracy bibliotecznej wydany przez Kuratorium Oświaty w Poznaniu.

Od lutego 1994 r. pełniła funkcję kierownika Filii Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Kaliszu, która mieściła się w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w Kaliszu. Filia ta obsługiwała księgozbiór Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych w Kaliszu. Po utworzeniu biblioteki szkolnej w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych w Kaliszu od września 1995 r. do grudnia 2006 r. została kierownikiem tej jednostki. Po rozstaniu w 2009 r. z mężem powróciła do swojego rodowego nazwiska Jonak. Będąc od stycznia 2007 r. na emeryturze, pracowała od października 2013 r. do września 2015 r. na stanowisku nauczyciela-bibliotekarza w NKJO, z zadaniami zakończenia działalności biblioteki z powodu likwidacji Kolegium.

W 2019 r. pomogła odszukać dla organizacji non profit Arolsen Archives, rodzinę Marianny Walczak, więźniarki obozu koncentracyjnego z Ravensbrück, w celu przekazania jej rodzinie pamiątek po niej.

Prowadzi działalność publicystyczną i podejmuje prace na rzecz środowiska lokalnego.



Komentarze

Jesteśmy też na Instagramie